بررسی تغییرات فراوانی درشت بی‌مهرگان کف‌زی در رودخانه زرین گل (استان گلستان)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، گروه شیلات، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبد کاووس، صندوق پستی 163، ایران

2 کارشناس، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبد کاووس، صندوق پستی 163، ایران

چکیده

چکیده
تغییرات کاربری موجب تغییر مؤلفه‌های مختلف کیفیت زیستگاه و ساختار جمعیتی موجودات می‌شود. هدف از این مطالعه استفاده از ترکیب جوامع درشت بی مهرگان کف­زی برای بررسی اثرات فعالیت‌های انسانی مختلف از جمله کشاورزی، روستایی، مزارع پرورش ماهی، جنگل و منطقه شاهد (بالادست رودخانه) در طول رودخانه زرین گل، استان گلستان است. نمونه‌برداری از درشت بی‌مهرگان کف­زی به صورت ماهیانه در دو فصل (زمستان و بهار) 95-1394 و 9 ایستگاه (با توجه به کاربری‌های مختلف موجود در مسیر رودخانه) با نمونه‌بردار سوربر  (سطح 09/0 مترمربع) با سه تکرار صورت گرفت. در مجموع 1929 نمونه از بزرگ بی‌مهرگان کف‌زی شناسایی شدند که به 30 خانواده و 9 راسته تعلق داشتند. بیشترین فراوانی راسته متعلق به Ephemeroptera و Trichoptera در ایستگاه‌هایی 6، 7، 8 و 9 و راسته Diptera در دیگر ایستگاه‌ها در فصل بهار مشاهده شد. بیشترین مقدار شاخص تنوع شانون و غنای گونه‌ای مارگالف در ایستگاه‌هایی 6، 7، 8 و 9 (بالادست) به‌دست آمد. تجزیه­وتحلیل خوشه­بندی مربوط به ایستگاه‌ها و فصول مختلف سه گروه مجزا را نشان داد. نتایج نشان داد که تغییرات کاربری اراضی در طول رودخانه ناشی از فعالیت‌های انسانی موجب کاهش فراوانی و تنوع کفزیان (کاهش موجودات زنده حساس و افزایش ارگانیزم‌های مقاوم) می­شود.
 

کلیدواژه‌ها


 

Abdoli, A.; (2000). The Inland Water Fishes of Iran. Iranian Museum of Nature and Wildlife, Tehran. 377 P. (in Persian)

Abtahi, A., Najafi, P.; (2008). Evaluating the Quality Characteristics of the Zayandeh Rud River in Isfahan Province. The Eleventh National Conference on Environmental Health in Zahedan. (in Persian)

Afshin, Y.; (1984). The River of Iran. Pub. Power Ministration. 575p. (in Persian)

Bahar, M.M.; Ohmori, H.; Yamamuro, M.; (2008). Relationship between river water quality and land use in a small river basin running through the urbanizing area of Central Japan. Limnology; 9: 19-26.

Feminella, J.W., (1999). Biotic Indicators of water quality the Alabama watershed demonstration project. Aubum University; 31: 52-62.

Ghane, A.; Ahmadi, M.; Esmaeili, A.; Mirzajani, A.; (2006). Bioassessment of Chafrood River by using of Macrobenthos Structure. Agricultural and Natural Resources Sciences and Technologies; 10(1):247-259.(in Persian)

Hepp, L.U., Santos, S.; (2009). Benthic communities of streams related to different land uses in a hydrographic basin in southern Brazil. Environmental Monitoring and Assessment; 157: 305-318.

Hynes, H.B.N.; (1970). The ecology of running water. University of Toronto Press, Canada. 555 p.

Jamalzad, F.; Afraz, A.; (2007). Report on the biological and non-biological survey of the Shafarood River. Fisheries Research Center of Guilan, Bandar Anzali, 65 pages. (in Persian)

Loch, D. D.; West, J. L.; Perlmutter, D. G.; (1999). The effect of trout farm effluent on the taxa richness of benthic macroinvertebrates. Aquaculture; 147: 37-55.

Needham, J. G.; (1976). A guide to the study of freshwater biology. Holden Sanfrancisco. 107 p.

Pielou, E. C.; (1966). The measurement of diversity in different types of biological collections. Journal of Theoretical Biology; 13: 131-144.

Power Ministration; (1991). Primary Studies on Artificial Feeding in Gar1nabdasht River, Zarrin-Gol (2t11).  Hydrologic Study. 68 p. (in Persian)

Quigley, M.; (1986). Invertebrates of streams and rivers. Head of Studies in Environmental Biology. Nene College. Northampton, Edward Arnold. 83 p.

Reiki, M.; (2000). Groundwater quality assessment of Khash plain. Master thesis for groundwater, Department of Irrigation and Water Engineering, Faculty Natural Resources, University of Tehran.

Salomoni, S.E.; Rocha, O.; Leite, E.H.; (2007). Limnological characterization of Gravataí river, Rio Grande do Sul. Acta Limnologica Brasiliensia; 19 (1): 1-14.

Sharma, S.; Moog, O.; Nesemann, H.; Pradhan, B.; (2009). Application of Nepalese biotic score and its extension for river water quality management in the Central Himalaya, Nepal. Paper presented at The International Symposium on Environment, Energy and Water in Nepal: Resent Researches and Direction for Future, Kathmandu, Nepal.

Shomali, M.; Abdul Maliki, Sh.; (1996). Biological and non-human studies of the Karga River, Research Center. Guilan Fisheries, Bandar Anzali, 6 p. (in Persian)

Smith, R.F.; Lamp, W.O.; (2008). Comparison of insect communities between adjacent headwater and main-stem streams in urban and rural watersheds. Journal of North American Benthological Society; 27 (1): 161-175.

Tong, S.; Chen, W.; (2002). Modeling the relationship between land use and surface water quality. Journal of Environmental Management; 66, 377-393.

Voelker, D. C.; Renn, D. E.; (2000). Benthic invertebrates and quality of streambed sediments in the White River and selected tributaries in and near Indiannapolis, Indiana. USGS Science for a Changing World. 55 p.

Washington, H. G.; (1984) Diversity, biotic, and similarity indices. Water Research; 18: 653- 670.

Yokoyama, H.; Nishimura, A.; Inoue, M.; (2007). Macro benthos as biological indicators to assess the influence of aquaculture on Japanese coastal environment. In: Ecological and Genetic Implication of Aquaculture Activities. Springer Publications, New York City, New York, USA. pp. 407-423.