دانشگاه پیام نور فصلنامه علمی زیست شناسی جانوری تجربی 2322-2387 13 4 2025 10 23 The comparatison of physicochemical properties of chitosan in ‎two species, Penaeus merguiensis and Sepia pharaonis مقایسه ویژگی‌های فیزیکوشیمیایی کیتوزان در دو گونه ‏Penaeus merguiensis‏ ‏و ‏Sepia pharaonis 41 54 12356 10.30473/eab.2025.74307.1991 FA موسی کشاورز گروه زیست دریا، دانشکده علوم و فنون دریایی، ‏دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران‏ جمیله پازوکی گروه علوم جانوری و زیست‌شناسی دریا، دانشکده ‏علوم و فناوری زیستی، دانشگاه شهید بهشتی، ‏تهران، ایران 0000-0002-1954-0555 Journal Article 2025 04 17 Chitin is found in the exoskeleton of many invertebrates, the cell wall of most fungi and some algae which is converted into chitosan through some reactions. Chitosan is a combined polymer of glucosamine and N-acetylglucosamine, linked by 1 and 4 glycosidic bonds. In this article, the structural and physicochemical characteristics of chitosan extracted from the shell wastes of of shrimp species Penaeus merguiensis and squid shells Sepia pharaonis have been compared. Samples were collected from the coast of Bandar Abbas and in order to extract chitin and chitosan, their physicochemical characteristics were measured using FTIR, XRD, and SEM methods. The molecular weight of chitosan samples obtained from the shell of Banana prawn and Pharaoh Cuttlefish was calculated as 26,000 and 14,000 kDa, respectively, and the deacetylation percentage of chitosan in P. merguiensis and S. pharaonis was calculated as 66% and 30.5%, respectively. The findings showed that micrographs of the shrimp shell are heterogeneous and non-flat and in the form of broken rod-shaped structures, and the surface morphology of chitosan prepared from Cuttlefish shell showed a smooth surface with few larger and stone-like structures on it. In recent years, the scientific community has increased its attention to chitosan products derived from marine wastes for this biopolymer, and this study indicated that, given the large volume of marine waste produced in Bandar Abbas, and taking into account environmental considerations, efforts were made to extract chitosan derivatives from marine waste. کیتین در اسکلت خارجی بسیاری از بی‌مهرگان، دیواره سلولی اکثر قارچ‌ها و برخی از جلبک‌ها یافت می‌شود که بر اثر واکنش‌هایی به کیتوزان تبدیل ‏می‌شود. کیتوزان هم پلیمری ترکیبی گلوکز آمین و ‏N‏ استیل گلوکز آمین است که به‌وسیله پیوندهای ۱و ۴ گلیکوزیدی به هم متصلند. در این پژوهش ‏ویژگی‌های ساختاری و فیزیکوشیمیایی کیتوزان استخراجی از ضایعات پوسته میگو گونه ‏Penaeus merguiensis‏ و صدف ماهی مرکب ‏Sepia pharaonis‏ ‏مقایسه شده است. نمونه‌ها از ساحل بندرعباس جمع‌آوری شد و به‌منظور استحصال کیتین و کیتوزان، مشخصات فیزیکوشیمیایی با روش‌های ‏FTIR، ‏XRD‏ و ‏SEM‏ مورد سنجش قرار گرفت. وزن مولکولی نمونه‌های کیتوزان به‌دست‌آمده از پوسته میگو موزی و صدف ماهی‌مرکب به‌ترتیب معادل 26000 و 14000 ‏کیلودالتون مورد محاسبه قرار گرفت و درصد استیل‌زدایی کیتوزان در گونه ‏P. merguiensis‏ و ‏S. pharaonis‏ به‌ترتیب 66 و 5/30 درصد محاسبه شد. ‏یافته‌ها نشان داد که میکروگراف‌های پوسته میگو ناهمگن و غیر‌مسطح و به‌صورت ساختارهای میله‌ای شکل شکسته و مورفولوژی سطح کیتوزان تهیه‌شده از ‏صدف ماهی مرکب سطحی صاف را با تعداد کمی ساختار بزرگ‌تر و سنگ مانند روی آن مشاهده شد. در طی سال‌های اخیر افزایش توجه مجامع علمی به ‏محصولات کیتوزانی حاصل از ضایعات دریایی برای این بیوپلیمر افزایش یافته و این بررسی بیانگر این امر بود که با توجه حجم زیاد میزان ضایعات دریایی ‏تولید شده در بندرعباس و با درنظرگرفتن ملاحظات زیست محیطی نسبت به استخراج مشتقات کیتوزانی از ضایعات دریایی اقدام نمود.

https://eab.journals.pnu.ac.ir/article_12356_16cf9cdf62b31eb46a5ead77699b3652.pdf